schaatsen - Het virtuele Schaatsenmuseum

De Rooij, Waddinxveen

In zijn boek Schaatsenrijden noemt Mr. J. van Buttingha Wichers de schaatsen van De Rooij expliciet als geschikt om op hard te rijden. Hij noemt een aantal kenmerken. Evenals bij de Friese schaatsen zijn de schaatsijzers 3 mm breed, maar in tegenstelling tot de Friese schaatsen lopen de ijzers door tot achter de hak. Verder hebben ze een korte 'volle' hals. Deze beschrijving heeft ertoe geleid dat in verzamelaarskringen algemeen wordt aangenomen dat Van Buttingha Wichers hiermee schaatsen bedoelde met koppen van het hieronder in het linker vak getoonde model, waarbij het hout vloeiend in de punt overgaat. Bij nadere bestudering blijkt echter dat Van Buttingha Wichers onder 'vol' iets anders verstaat. Hij vergelijkt het Waddinxveense met het Ouderkerkse model, waarvan de kop in het middelste vak wordt getoond. Uit een in het boek opgenomen illustratie blijkt nu dat Van Buttingha Wichers schaatsen bedoelde met een kop als in het rechter vak. Met 'vol' wordt dus aangegeven dat het hout van de kop niet vloeiend verloopt, maar juist recht omhoog rijst.

Schaatsen van het rechter model met het merkteken van De Rooij zijn echter niet bekend. Wel van het linker en middelste model. Vermoed wordt dat het middelste model schaats in 1886/7 werd geïntroduceerd en dat dit model circa 1889/90 werd aangevuld met het het linker model. In alle gevallen gaat het om Waddinxveense schaatsen, maar dat is niet hetzelfde als schaatsen van een specifiek Waddinxveens model.

In een brochure uit 1922 van Stoomschaatsenfabriek G.S. Ruiter, Bolsward wordt het model 'Oud Holland' geïntroduceerd, als zijnde afgeleid van een model dat 'vroeger' veel in de omgeving van Haastrecht werd gezien. In een brochure uit 1939 van J. Nooitgedagt & Zonen, IJlst worden schaatsen van ditzelfde model aangeprezen als Bergambachts. Omdat van de Bergambachtse smedenfamilie Van Lit bekend is dat zij tussen 1820 en 1900 uitmuntende schaatsenmakers waren -en er van omstreeks die tijd geen Haastrechtse schaatsenmakende smid bekend is- wordt vooralsnog aangenomen dat schaatsen met een kop als getoond in het linker vak baanschaatsen van het Bergambachtse model zijn.


De door Maarten de Rooij en Wouter Roskam gebruikte smidsmerken.

De Rooij is een oud Waddinxveens geslacht. Al in 18e eeuw bestond er een smederij van deze naam aan de Kerkweg in Waddinxveen. De eerste De Rooij waarvan bekend is dat hij (tussen 1850 en 1875) schaatsen heeft gemaakt, was Klaas (Maartenszoon). Het zijn echter zijn zonen Arie, Kors en Maarten die het schaatsenmaken na de dood van hun vader in 1875 op grotere schaal aanpakken onder de bedrijfsnaam Gebroeders De Rooij. Zij maken gebruik van twee smidstekens:

GBR D ROOIJ
GEB de ROOY

De vierde zoon, Kornelis Jan, doet slechts korte tijd mee. De broers nemen het vak serieus en winnen in 1892 op de Internationale Sporttentoonstelling in Scheveningen de gouden medaille en een erediploma. Dit zou voor koningin-regentes Emma reden zijn geweest om in Waddinxveen een paar schaatsen voor prinses Wilhelmina te bestellen. Rond 1910 koopt de jongste broer zijn oudere broers uit. Het bedrijf groeit door en in 1917 laat Maarten achter zijn woonhuis (dat enkele tientallen meters verderop ligt) een een nieuwe smederij bouwen. De voorkamer wordt in een winkel veranderd van waaruit (motor)fietsen worden verkocht. Geen van zijn zonen werd echter smid en in 1928 worden de winkel en de smederij wegens ziekte en bij gebrek aan opvolging gescheiden verkocht. De smederij wordt voortgezet door een medewerker en de boekhouder als financier. Zij slagen er echter niet in het bedrijf overeind te houden en verkopen het daarom in 1930 aan de uit Ouderkerk aan den Amstel afkomstige smid Wouter Roskam. Hij verkoopt nog een aantal jaren schaatsen waarop hij het smidsmerk

GEBR de ROOY

aanbrengt. Roskam brengt het bedrijf weer tot bloei en voegt in 1940 de winkel en de smederij weer samen. In 1960 neemt zoon (Evert) Jan Roskam de zaak over. Het is dan inmiddels een constructiebedrijf geworden. In het midden van de jaren-80 is het bedrijf verplaatst naar een industrieterrein.